گزارش جلسه دفاع رساله جناب آقای محمد میثم حقگو

به حول و قوه الهی جلسه دفاع رساله جناب آقای محمد میثم حقگو، مقطع دکتری، گرایش مبانی نظری اسلام شنبه ۱۹/۰۸/۱۳۹۷ ساعت ۱۸:۳۰ در دانشگاه معارف اسلامی برگزار گردید

موضوع رساله جناب آقای محمد میثم حقگو: تبیین و تحلیل سیر نزولی آیات توحید نظری قرآن (مسائل، اهداف، ساختار و مقایسه آن با کلام امامیه).

استاد راهنما: حجت الاسلام و المسلمین دکتر عبدالکریم بهجت پور.

اساتید مشاور: حجت الاسلام والمسلمین دکتر جواد پور روستایی.

اساتید داور: حجت الاسلام والمسلمین دکتر محمدعلی رضائی اصفهانی، حجت الاسلام والمسلمین دکتر محمدرضا امامی نیا، حجت الاسلام والمسلمین دکتر حسین علوی مهر.

جلسه دفاع، پس از قرائت چند آیه از کلام الله مجید و اعلام برنامه توسط استاد محترم راهنما شروع و سپس دانشجو به ارائه گزارشی از رساله و انجام اصلاحات درخواستی اساتید محترم داوران در جلسه پیش دفاع پرداخت.

در ادامه داوران محترم نظرات خودشان را مطرح نمودند و بعد دانشجو و اساتید محترم راهنما و مشاور به دفاع از رساله پرداختند. و سپس اساتید برای نمره دانشجو به شور نشسته و بعد از آن صورتجلسه توسط استاد محترم راهنما قرائت و در آخر سوگندنامه توسط دانشجو خوانده شد.

چکیده رساله:

«توحید نظری» از مهم‌ترین آموزه‌هایی است که در منابع دینی و علوم اسلامی، مورد توجه ویژه‌‌ای قرار گرفته است. یکی از سؤالات مهم مرتبط با این مبحث آن است که قرآن کریم در سیر نزول ۲۳ ساله‌اش چگونه توانست جامعه شرک‌زده حجاز را به امتی موحد تبدیل کند و این پیام را به فراسوی مرزهای عربستان نیز صادر نماید؟ پاسخ به این سؤال، با استفاده از تفسیر قرآن به روش «موضوعی تنزیلی» قابل اصطیاد است. در این روش آیات مرتبط با توحید نظری مطابق با سیر نزول قرآن گردآوری و تحلیل می‌شود. در نتیجه روش قرآن در تحول جامعه معاصر نزول کشف می‌گردد. الگوبرداری از این روش موفق می‌تواند نهاد‌های آموزشی، فرهنگی و تبلیغی را در اتخاذ رویکردی مؤثرتر در گسترش ابعاد گونه‌گون توحید یاری رساند.

این تحقیق در سه حوزه «اهداف»، «مسایل» و «ساختار» به واکاوی موضوع توحید نظری پرداخته و نتایج کار خود را با دست‌یافته‌های متکلمان امامیه نیز مقایسه نموده است. بر این اساس، هدف قرآن در موضوع توحید نظری، تربیت انسان موحد به لحاظ مراتب مختلف توحید، از طریق تذکر و هدایت است تا زمینه سعادت انسان فراهم آید. اما هدف دانش کلام در این مبحث، دست‌یابی به یک شناخت صحیح توحیدی و دفاع در مقابل شبهات، بر اساس مراحل شش‌گانه اهداف می‌باشد. مسایل و ساختار توحید نظری قرآن با تنوعی گسترده‌تر و تا اندازه‌ای متفاوت با کلام امامیه مطرح شده است؛ به این بیان که ریشه توحید قرآنی، توحید در خالقیت است و تنه اصلی‌اش توحید در ربوبیت می‌باشد. از این دو مرتبه شاخه‌های متنوعی انشعاب یافته که در نهایت به مراتبی از توحید عملی منتهی شده است. اما در دانش کلام ـ علی‌رغم برخی تفاوت‌ها ـ معمولاً مراتب توحید ذاتی، توحید صفاتی، توحید افعالی و توحید عملی در پی همدیگر مطرح شده است.

واژه‌های کلیدی:

قرآن، توحید نظری، توحید در خالقیت، توحید در ربوبیت، آیات توحید نظری، اهداف توحید نظری، مسایل توحید نظری، ساختار توحید نظری، تفسیر موضوعی تنزیلی، کلام امامیه.