گزارش جلسه دفاع پایاننامه سرکار خانم سیده مریم قائمی
۸ تیر ۱۴۰۵
به حول و قوه الهی جلسه دفاع پایاننامه سرکار خانم سیده مریم قائمی، مقطع کارشناسیارشد، رشته مدرسی مبانی نظری اسلام یکشنبه ۲۹ بهمن ۱۴۰۴ ساعت ۱۳ در دانشگاه معارف اسلامی برگزار گردید.
موضوع پایاننامه: تبیین مبانی انسان شناختی تعلیم و تربیت اسلامی از دیدگاه مقام معظم رهبری.
استاد راهنما: جناب آقای دکتر غلامحسین گرامی.
استاد مشاور: سرکار خانم دکتر فاطمه سادات هاشمیان.
استاد داور: حجت الاسلام و المسلمین دکتر سیدعلی حسینی زاده.
جلسه دفاع، پس از قرائت چند آیه از کلام الله مجید و اعلام برنامه توسط استاد محترم راهنما شروع و سپس دانشجو به ارائه گزارشی از پایاننامه پرداخت.
در ادامه داوران محترم نظراتشان را مطرح نمودند و بعد دانشجو و اساتید محترم راهنما و مشاور به دفاع از رساله پرداختند. و سپس اساتید برای نمره دانشجو به شور نشسته و بعد از آن صورتجلسه توسط استاد محترم راهنما قرائت گردید و با تشکر دانشجو از اساتید جلسه به اتمام رسید.
چکیده پایان نامه
تعلیم و تربیت بهعنوان رکن اصلی فرایند شکوفایی انسان، نیازمند مبانی نظری عمیق و مبتنی بر انسان شناختی و جهانبینی الهی است. زیرا هر نظام تربیتی، بر نوع نگاه خود به حقیقت انسان، ابعاد وجودی او، ظرفیت های فطری و نسبت او با خدا، جامعه و جهان استوار است.در این راستا، اندیشههای انسانشناختی مقاممعظم رهبری بهعنوان یکی از مهمترین منابع تفکر اسلامی معاصر، قابلیت بالایی در ارائه چهارچوبی نظاممند برای نظام تربیتی دارد. پژوهش حاضر به بررسی این مبانی و دلالتهای آن در عرصه تعلیم و تربیت میپردازد. هدف اصلی، استخراج و تبیین مبانی انسانشناختی (از جمله ماهیت، فطرت، کرامت، اختیار و کمالطلبی انسان) از بیانات مقاممعظم رهبری و تحلیل تأثیر آنها بر اهداف، اصول و روشهای تربیت اسلامی است. این پژوهش با رویکردی توصیفی-تحلیلی انجام شده است. دادهها از طریق بررسی کتابخانهای و تحلیل محتوای بیانات، خطبهها و نوشتههای مقاممعظم رهبری جمعآوری شدهاند. سپس با استفاده از تحلیل استنباطی، دلالتهای تربیتی این مبانی استخراج و نظاممند شدهاند. یافته های تحقیق نشان می دهد که در منظومه فکری ایشان، انسان موجودی دوبُعدی (جسم و روح)، دارای روح الهی و ظرفیت بیپایان رشد است و فطرت الهی بهعنوان زیربنای تربیت، شامل گرایشهای ذاتی به حقیقتجویی، زیباییطلبی و خداجویی است که تربیت باید آن را بیدار و هدایت کند. علاوه بر آن انسان دارای کرامت ذاتی ناشی از خلقت الهی است که تربیت باید آن را حفظ و تقویت نماید. اختیار به عنوان محور مسئولیتپذیری، جایگاه محوری در فرایند تربیت دارد و تربیت باید زمینهساز انتخابهای آگاهانه باشد. هدف نهایی تربیت، حرکت بهسوی کمال حقیقی (قرب الهی) از طریق شکوفایی استعدادهای فطری است.
براساس این مبانی، اهداف تربیت شامل پرورش انسانهای متعهد، عاقل، آزاده و کمالطلب است. اصولی همچون تربیت تدریجی، توجه به تفاوتهای فردی، توأمانی عقل و عاطفه، و ترکیب دانش و عمل در روشهای تربیتی (الگودهی، تفکر انتقادی، پرورش روحیه جهادی) مورد تأکید قرار میگیرند. نتایج پژوهش نشان می دهد که تبیین صحیح مبانی انسانشناختی از منظر مقاممعظم رهبری، می تواند چارچوبی جامع و الهی برای تعلیم و تربیت اسلامیدر سطح فردی و اجتماعی فراهم آورد که در تقابل با رویکردهای مادیگرایانه، بر جنبههای متعالی وجود انسان تأکید دارد. این مبانی میتواند بهعنوان پایهای برای طراحی نظامهای تربیتی در سطوح مختلف آموزشی بهکار گرفته شود.
واژگان کلیدی
انسانشناسی، اختیار، اراده، تعلیم و تربیت، فطرت، منظومه فکری مقام معظم رهبر، کرامت انسانی.
